Rijswijks initiatief: wijs leegstaande panden aan waar je wilt wonen

In dit artikel:

Stichting Steenvlinder INC en maatschappelijk projectontwikkelaar Steenvlinder uit Rijswijk starten vandaag het landelijke initiatief Woon Alarm!. Ze roepen vooral jongeren op om via woonalarm.nu leegstaand vastgoed aan te wijzen — denk aan oude scholen, buurthuizen of kantoren — dat geschikt zou zijn om om te vormen tot betaalbare casco-zelfbouwwoningen. Doel is minstens 200 starters per jaar aan een eigen woning te helpen.

De aanpak: eerst kaartvorming van onbenutte panden op basis van meldingen van woningzoekenden; daarna gesprekken met gemeenten om die gebouwen te herbestemmen. De woningen worden casco opgeleverd zodat bewoners zelf (stapsgewijs) kunnen klussen en afbouwen. Stichting Steenvlinder INC richt zich specifiek op mensen die moeilijk een hypotheek krijgen maar wel bereid zijn arbeidsuren in hun huis te steken — jongeren, zzp'ers of net-gescheidenen — met een huur-naar-kopenconstructie: na twee jaar huur kunnen bewoners hun zelfgekluste woning tegen een vooraf afgesproken gunstige prijs kopen.

De urgentie onderbouwen de initiatiefnemers met cijfers: Nederland heeft nog steeds tientallen miljoenen vierkante meters leegstaand vastgoed, een groot deel structureel, terwijl het woningtekort rond de 400.000 woningen blijft schommelen. Steenvlinder spreekt van een onorthodoxe, daadkrachtige reactie op gemeenten die volgens hen te veel uitstelargumenten gebruiken. De campagne wil niet alleen woningzoekenden mobiliseren, maar ook lokale overheden stimuleren daadwerkelijk leegstand om te zetten in woonruimte.

Flevoland is de startprovincie, met een geplande uitrol via Noord-Holland naar de rest van het land. Die keuze sluit aan bij onderzoek (WoOn-enquête 2024) waaruit blijkt dat in Flevoland relatief veel jongeren graag uit huis willen maar geen betaalbare opties vinden: ruim 30 procent gaf aan te willen vertrekken maar geen mogelijkheden te zien. Steenvlinder benadrukt dat het probleem landelijk speelt, maar dat lokale pioniers bereid zijn te experimenteren met herbestemming.

Er is al praktijkervaring: in Apeldoorn kocht 28‑jarige Fabian Lensink een appartement in een voormalig postkantoor en maakte er zijn droomwoning van. Hij noemt zulke projecten financieel gunstig en emotioneel bevredigend: zelf bouwen levert trots, meer controle over de inrichting en lagere kosten op. Steenvlinder ziet ook kansen voor mensen zonder uitgebreide kluservaring; de opzet biedt begeleiding en een gefaseerd traject richting eigendom.

Kort gezegd wil Woon Alarm! twee knelpunten tegelijk aanpakken: het benutten van leegstaand vastgoed en het scheppen van betaalbare instapwoningen voor bewoners die zelf willen bijdragen aan de realisatie. Met meldingen van potentiële locaties wil Steenvlinder gemeenten overtuigen van concrete mogelijkheden voor transformatie en zo starters direct aan woningen helpen zonder jarenlange wachttijden op nieuwe bouwprojecten.